Miasto, które adaptuje się do zmian w czasie

RODZAJ PROJEKTU: urbanistyczno-architektoniczny
LOKALIZACJA WARSZAWA – osiedle Za Żelazną Bramą
LICZBA MIESZKAŃCÓW: Miasto 1 708 491 mieszkańców, aglomeracja ok. 3 100 000  mieszkańców
OBSZAR OPRACOWANIA STUDIALNEGO: 156 ha
OBSZAR PROJEKTU:  7,25 ha
ZGŁASZAJĄCY TEREN: Miasto stołeczne Warszawa
WŁAŚCICIELE TERENU:  Spółdzielnia Mieszkaniowa Wolska Żelazna Brama, Miasto stołeczne Warszawa, Skarb Państwa.
EFEKT ZWYCIĘZSTWA W KONKURSIE 
Udział w dyskusjach nad rozwojem obszaru konkursowego.

 

E12: ZA ŻELAZNĄ BRAMĄ

Osiedle Za Żelazną Bramą zostało wybudowane w latach 1965-1972 w samym centrum Warszawy. Jego najważniejszym elementem jest 19 niemal identycznych 16 kondygnacyjnych budynków mieszkalnych o długości 87 metrów każdy. W części osiedla nowa wielofunkcyjna zabudowa wypełnia przestrzeń osiedla, w taki sposób jakby jego budynki były skałami pomiędzy którymi znajduje się teren budowlany.

Konkursowy teren projektowy znajduje się w części osiedla, gdzie nowa zabudowa wkracza głównie na tereny dotychczas niezabudowane, a przestrzenie pomiędzy budynkami mieszkalnymi osiedla pozostają niemal nienaruszone. Integralną częścią pierwotnego osiedla są niskie budynki handlowo-usługowe, oświatowe i służby zdrowia. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza zastąpienie części z nich bardziej intensywną zabudową.

Ważną kwestią jest poprawa jakości życia na tym terenie, znalezienia równowagi między nieparlamentarnością a lokalnością, między zachowaniem wartości historycznego już dziś osiedla, a nadaniem nowej jakości fragmentowi miasta, który już jest obszarem, w którym zachodzą zmiany wynikające ze zmieniających się potrzeb.

UWARUNKOWANIA STRATEGICZNE 
Warszawa-stolica i główny ośrodek gospodarczy Polski jest jedną z najdynamiczniej rozwijających się europejskich metropolii. Teren opracowania projektowego potrzebuje strategii rozwoju w kontekście zachodzących tu zmian: aby tchnąć nowe życie w przestrzeń pomiędzy budynkami i dostosować modernistyczne budynki mieszkalne do dzisiejszych potrzeb różnych mieszkańców, trzeba zapewnić właściwy kierunek przekształceń zabudowy towarzyszącej, która tworzy front osiedla od strony ulicy i wprowadzić nowe sposoby użytkowania. Wszystko po to, aby teren ten korzystał z tego iż znajduje się w żyjącym przez całą dobę mieście, a jednocześnie był chroniony od wynikających z tego negatywnych konsekwencji

Ważnym zjawiskiem ostatnich lat w całej Polsce jest wzrost aktywności na rzecz udziału mieszkańców w kształtowaniu ich otoczenia. Fundacja Na Miejscu rozpoczęła proces działań mających na celu ukształtowanie z udziałem mieszkańców zielonego terenu rekreacyjnego, które jest częścią konkursowego terenu zadania projektowego.

OPIS MIEJSCA
Osiedle Za Żelazną Bramą powstało na obszarze, który do II Wojny Światowej był częścią gęsto zabudowanego tradycyjnego miasta.

Obszar opracowania studialnego został wyznaczony tak, aby objął całe osiedle Za Żelazną Bramą, różne rodzaje otaczającej je przestrzeni, a także zasadniczą część XVIII-wiecznego założenia Osi Saskiej, które powstało z inicjatywy królów Saksonii, którzy zostali wybrani na królów Polski. Fragmenty założenia zachowały się także w bezpośrednim sąsiedztwie terenu opracowania projektowego. Nazwa  Za Żelazną Bramą  pochodzi od bramy oddzielającej najważniejszy element osi – Ogród Saski – od jej dalszej części.

OTWARTOŚĆ NA ZMIANY: NAJWAŻNIEJSZE KWESTIE DO WZIĘCIA POD UWAGĘ 
Teren opracowania projektowego otoczony jest „rozwijającym się Manhattanem” z wieżowcami hoteli i budynków mieszkalnych, które czynią strukturę osiedla Za Żelazną Bramą bardziej złożoną. Niewielkie mieszkania dostępne z długich korytarzy i zła jakość wykonania sprawiały iż osiedle Za Żelazną Bramą od początku dawało swoim mieszkańcom liczne powody do narzekań. Do tego dość szybko doszła krytyka ze strony architektów i innych specjalistów. Głównymi jej punktami były monotonia, wielka skala i totalność planowania.

Oś Saska i niektóre inne elementy historyczne zostały uwzględnione przy kształtowaniu osiedla, ale jednocześnie zdominowane przez nie. Dość szybko duża część przestrzeni wspólnych w parterach budynków została przekształcona w sklepy. W 1986 roku osiedle Za Żelazną Bramą było przedmiotem międzynarodowych warsztatów architektonicznych „Od osiedla do śródmieścia”, których uczestnicy zaproponowali radykalne zmiany w jego przestrzeni.

W ostatnich dziesięcioleciach wszystkie 19 budynków zostało wyremontowanych. Niektóre rozwiązania architektoniczne zostały zmienione w celu poprawy warunków termicznych budynków. Przy tym konsekwentnie ukształtowana kompozycja graficzna elewacji została zachowana. Obecnie na fali wzrastającej sentymentalnej popularności dziedzictwa późnego modernizmu także osiedle Za Żelazną Bramą zyskuje coraz liczniejszych fanów. Wielu z nich zwraca uwagę na problem utraty terenów zielonych wywołany przez powstawanie nowej zabudowy.

Centralne położenie i bardzo małe mieszkania ściągają Za Żelazną Bramę ludzi przybywających do Warszawy z innych miejsc Polski i świata. Mieszka tu spora społeczność wietnamska. Wiele z mieszkań zostało przekształconych w biura niewielkich firm. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje współistnienie funkcji mieszkaniowej i usługowej. Zadanie polega na uczynieniu złożonej tożsamości tego obszaru jego atutem.

MATERIAŁY POGLĄDOWE

WARSZAWA-PL-Cpart1-Pr PL
(plik: warszawa-pl-cpart1-pr_pl.rar, rozmiar pliku: 5745.16 KB)

study_site_aerial_photo_SS-a.rar
(plik: study_site_aerial_photo_ss-a.rar, rozmiar pliku: 4491.07 KB)

study_site_semi_aerial_photo_SS-b.rar
(plik: study_site_semi_aerial_photo_ss-b.rar, rozmiar pliku: 3631.04 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part01.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part01.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part02.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part02.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part03.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part03.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part04.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part04.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part05.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part05.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part06.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part06.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part07.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part07.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part08.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part08.rar, rozmiar pliku: 5120 KB)

study_site_photos_ground_level_SS-c.part09.rar
(plik: study_site_photos_ground_level_ss-c.part09.rar, rozmiar pliku: 4026.88 KB)

JURY

Joanna Szczepańska Urodziła się w 1981 r. Studiowała na Wydziale Psy- chologii UW oraz na Wydziale Architektury PW. Współprowadzi grupę badawczą Lifespace. Jej wykształcenie pozwala na odpowiednią synergię celów badawczych i rekomendacji rozwiązań przestrzennych z realiami planowania inwestycji i pro- jektowania architektonicznego. Pracowała m.in. w zespole badawczym zajmują- cym się badaniami środowiskowymi do projektu Muzeum Historii Żydów Polskich. Jest współkoordynatorką badań konsultacyjnych do miejskiego projektu zago- spodarowania rejonu PKiN w Warszawie.

Tomasz Zemła Urodził się w 1956 r. Ukończył Wydział Architektury na Po- litechnice Śląskiej w Gliwicach. Mieszka i pracuje w Warszawie. Z warszawskim samorządem związany od 1993 r. Aktywnie uczestniczył w przygotowaniu wielu konkursów, między innymi na zagospodarowanie terenów Wilanowa Zachodnie- go, realizowanego pod nazwą Miasteczko Wilanów. Od 2008 r. organizuje polską edycję Europanu.

Marek Mikos Urodził się w 1961 r. Jest absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej oraz studiów podyplomowych w zakresie gospodarki sa- morządu terytorialnego, administracji i prawa, a także zarządzania, członek orga- nizacji zawodowych (Stowarzyszenie Architektów Polskich, Izba Architektów RP), związany zawodowo z samorządem m.st. Warszawy od 1991 r.

Thomas Thurn Jest Absolwentem wydziału Planowania Regionalnego na Politechnice Berlińskiej. W latach 1981-1992 pracował w departamencie plano- wania w dzielnicy Wilmersdorf w Berlinie. Od 1992 do chwili obecnej pracuje w Ministerstwie Infrastruktury i Rolnictwa Brandenburgii. Od roku 1996 jest członkiem komitetu zarządzającego Europan Deutschland. Od roku 2004 jest odpowiedzialny za program dotacji na rewitalizację obszarów miejskich w mini- sterstwie w Berlinie.

Jakub Szczęsny Urodził się w 1973 r. W 2000 r. ukończył architekturę na Politechnice Warszawskiej, studiował również w Barcelonie i Paryżu. Jest laure- atem wielu nagród w konkursach architektonicznych. Współpracował z pracownią Studio DECO, realizując m.in. wnętrza sklepów i mieszkań prywatnych. W 2001 r. założył grupę projektową Centrala, działającą na polu architektury budynków i wnętrz, urbanistyki i krytyki architektonicznej.

Piotr Szaroszyk Urodził się w roku 1961 w Płocku. W 1987 ukończył Wydział architektury na Politechnice Warszawskiej. Mieszka i pracuje w Warszawie. Od roku 1988 prowadzi pracownię Szaroszyk&Rycerski Architekci, która wykonuje projekty architektoniczne, wnętrzarskie, urbanistyczne a także architektury krajobrazu.

Karol Kobos Urodził się w 1980 r. Ukończył socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Jest dziennikarzem specjalizującym się w tematyce nieruchomości, inwestycji i architektury. Pracował w „Gazecie Stołecznej” i warszawskim do- datku „Dziennika”. Wydawca internetowego portalu tvnwarszawa.pl. Autor bloga roody102.pl.

Hubert Gerard Wójcicki Urodził się w 1979 r. Jest absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej oraz Wydziału Zarządzania Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie a także Wydziału Pedagogiki na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2010 r. związany z warszawską pracownią architektoniczną Fi- szer Atelier 41. Współpracuje z Biurem Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy od 2008 r., pełni funkcję sekretarza Międzynarodowego Konkursu Urbanistyczno-Architektonicznego Europan.

 

Nagrodzone prace:

Miejsce I OZ923

„On the edge”

board_1 A3

board_2 A3

board_3 A3

opis A3


Miejsce II EV467

„Urban Permaculture”

EV467 A3

EV467 discription

board_1 A3

board_2 A3

board_3 A3


Wyróżnienie LW634

„In between days”

board_1 A3

board_2 A3

board_3 A3

LW634 A3

LW634 discription